Spadek i darowizna
W przypadku nabycia mieszkania, kluczowe znaczenie ma ustawa o podatku od spadków i darowizn (dalej: ustawa). Przewiduje ona konsekwencje podatkowe dwóch podstawowych okoliczności, na podstawie których dochodzi do przekazania majątku - umowy darowizny, a także dziedziczenia w razie śmierci.
Dziedziczenie
Co do zasady, nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych w drodze darowizny powoduje powstanie obowiązku zapłaty podatku od spadków i darowizn. Jeżeli dziedziczymy mieszkanie od rodziców lub dziadków, opodatkowaniu podlega nabycie rzeczy i praw o wartości przekraczającej 9.637 zł (jest to wartość, która nie podlega opodatkowaniu). W zależności od wartości nabywanej rzeczy podatek wynosi wówczas od 3% do 7%. Przy dziedziczeniu od wujka lub ciotki (rodzeństwa rodziców) kwota wolna od podatku to 7.276 zł, a progresywna stawka podatku wynosi od 7% do 12 %. Istnieje jednak możliwość uniknięcia obowiązku jego zapłaty. Obowiązujący od 1 stycznia 2007 art. 4a ustawy przewiduje zwolnienie od podatku. Znajduje ono zastosowanie między innymi w razie dziedziczenia mieszkania po rodzicach lub dziadkach. Aby uchylić się od zapłaty podatku, trzeba jednak spełnić podstawowy warunek w postaci zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych w Urzędzie Skarbowym na urzędowym formularzu (druk SD-Z2, można go pobrać ze strony Ministerstwa Finansów). Co istotne, ustawa przewiduje na dokonanie tej czynności tylko miesiąc od dnia uprawomocnienia się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. W razie niedochowania tego terminu, ulga nie znajduje zastosowania i zapłata podatku staje się konieczna. Wiele osób nie wie o istnieniu tego terminu i spóźnia się ze zgłoszeniem nabycia spadku, dlatego też są prowadzone prace nad projektem wydłużającym go do 6 miesięcy.
Darowizna
W przypadku darowizny sytuacja jest nieco odmienna. Dla umowy darowizny mającej za przedmiot mieszkanie art. 158 Kodeksu Cywilnego przewiduje konieczność zachowania formy aktu notarialnego. Natomiast art. 4a ustawy stanowi, iż w razie nabycia mieszkania w drodze umowy zawartej w formie aktu notarialnego obowiązek zgłoszenia faktu jego nabycia nie powstaje. Nie ma wówczas potrzeby składania formularza SD-Z2 i dochowywania miesięcznego terminu. W takiej sytuacji płatnikiem podatku od spadków i darowizn jest notariusz. Sporządzając akt notarialny ma obowiązek zamieścić w nim podstawę prawną zwolnienia z podatku. Zatem nabywając mieszkanie od rodziców na podstawie umowy darowizny, nie trzeba się liczyć z obowiązkiem zapłaty podatku. Należy jedynie uwzględnić koszt sporządzenia aktu notarialnego, zależny od wartości mieszkania. W razie nabycia innej rzeczy w drodze darowizny (np.: samochodu) i niezachowania formy aktu notarialnego obowiązek podatkowy powstaje w momencie jej wykonania, czyli przekazania przedmiotu darowizny. Od tego też momentu liczy się miesięczny termin do złożenia zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych.
Łukasz Cach
